บทความ
ร้านสาขาหนึ่งขายหมดตอนสองทุ่ม อีกสาขาทิ้งของทุกคืน
เชนร้านอาหารที่สั่งของแบบเดียวกันทุกสาขา กำลังจ่ายค่าความไม่รู้สองต่อ
เผยแพร่
สองทุ่มครึ่ง สาขาในอาคารสำนักงานย่านสาทร เมนูขายดีสามรายการหมดไปตั้งแต่สองทุ่ม พนักงานต้องบอกลูกค้าที่เข้ามาว่าไม่มีแล้ว ลูกค้าสามในห้าคนเดินออก
คืนเดียวกัน สาขาในห้างชานเมืองห่างไปยี่สิบกิโลเมตร ทิ้งวัตถุดิบของเมนูเดียวกันนั้นไปจำนวนหนึ่ง เพราะสั่งมาตามปริมาณมาตรฐานที่ส่วนกลางกำหนด
ทั้งสองสาขาสั่งของด้วยตัวเลขชุดเดียวกัน ทั้งที่ลูกค้าคนละกลุ่ม เวลาคนละแบบ และรูปแบบการกินคนละอย่าง
ต้นทุนที่มองไม่เห็นของการสั่งแบบเดียวกัน
ของเสียเป็นต้นทุนที่นับได้ และมักเป็นตัวเดียวที่ฝ่ายบัญชีติดตาม
ยอดขายที่หายไปเพราะของหมดเป็นต้นทุนที่นับไม่ได้ และมักใหญ่กว่า เพราะมันไม่ได้เสียแค่ยอดของมื้อนั้น แต่เสียความน่าเชื่อถือด้วย ลูกค้าที่มาแล้วไม่ได้ของที่ต้องการสองครั้ง จะเปลี่ยนพฤติกรรมโดยไม่บอกใคร
การพยากรณ์ที่ดีขึ้นจึงไม่ใช่แค่เรื่องลดของเสีย มันเป็นเรื่องรายได้ด้วย และสองด้านนี้ดึงกันคนละทาง ซึ่งเป็นเหตุผลที่การตั้งค่าความปลอดภัยของสต็อกควรต่างกันตามสาขาและตามรายการ
ข้อมูลที่พอจะเริ่มได้
เชนส่วนใหญ่มีข้อมูลยอดขายระดับใบเสร็จอยู่แล้ว ซึ่งเพียงพอสำหรับการเริ่ม สิ่งที่เพิ่มความแม่นยำได้มากโดยไม่ต้องลงทุนอะไรเลยคือตัวแปรภายนอกที่หาได้ฟรี
สภาพอากาศส่งผลชัดเจนกับร้านที่มีที่นั่งกลางแจ้งและกับการสั่งเดลิเวอรี วันหยุดและวันหยุดยาวเปลี่ยนรูปแบบทั้งสัปดาห์ ไม่ใช่แค่วันนั้น วันจ่ายเงินเดือนเปลี่ยนตะกร้าเฉลี่ย และปฏิทินการสอบหรือเทศกาลในพื้นที่เปลี่ยนสาขาที่อยู่ใกล้สถานศึกษาอย่างมาก
แบบจำลองที่รู้จักตัวแปรเหล่านี้ ทำได้ดีกว่าค่าเฉลี่ยสี่สัปดาห์ย้อนหลังอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในสัปดาห์ที่ไม่ปกติ ซึ่งเป็นสัปดาห์ที่ค่าเฉลี่ยพลาดมากที่สุดพอดี
ข้อผิดพลาดที่ทำให้ระบบถูกเลิกใช้
พยากรณ์ในระดับที่ผิด การพยากรณ์ยอดขายรวมของสาขาไม่ช่วยผู้จัดการสาขาสั่งของ เพราะเขาต้องสั่งเป็นรายวัตถุดิบ การพยากรณ์ต้องลงลึกถึงระดับที่ใช้ตัดสินใจจริง
ไม่ให้ผู้จัดการสาขาแก้ได้ ผู้จัดการรู้เรื่องที่ข้อมูลไม่รู้ เช่น มีงานอีเวนต์ข้างห้างสัปดาห์หน้า หรือถนนหน้าร้านจะปิดซ่อม ระบบที่ไม่ให้เขาปรับตัวเลข จะถูกมองว่าเป็นคำสั่งจากส่วนกลางที่ไม่เข้าใจหน้างาน และจะถูกเลี่ยง
ไม่แสดงว่าทำไม ตัวเลขที่โผล่มาเฉย ๆ ไม่สร้างความเชื่อ ตัวเลขที่มาพร้อมเหตุผลสั้น ๆ ว่าสูงกว่าปกติเพราะเป็นวันหยุดยาวและพยากรณ์อากาศบอกว่าฝนตก ทำให้คนตัดสินใจร่วมกับระบบได้
เริ่มที่ไหน
สิบสาขา ยี่สิบรายการที่ขายดีที่สุด และการเดินคู่ขนานกับวิธีเดิมสองเดือน โดยไม่เปลี่ยนวิธีสั่งของ
เปรียบเทียบว่าถ้าทำตามพยากรณ์จะเกิดอะไรขึ้น เทียบกับสิ่งที่เกิดขึ้นจริง การเดินคู่ขนานแบบนี้ไม่มีความเสี่ยง และให้ข้อมูลมากพอที่จะตัดสินใจขยายหรือหยุด
ที่ GIPSIC เราทำส่วนไหน
เราทำระบบที่เชื่อมข้อมูลจากหลายแหล่งและแสดงผลบนหน้าจอที่คนหน้างานใช้จริง รวมถึงระบบที่ต้องทำงานบนแท็บเล็ตในร้านที่มีมือเปื้อนและเวลาไม่กี่วินาที
สิ่งที่เรามักถามก่อนคือระบบขายหน้าร้านของคุณส่งข้อมูลออกมาได้ในรูปแบบไหนและถี่แค่ไหน เพราะคำตอบนั้นกำหนดสิ่งที่เป็นไปได้มากกว่าการเลือกแบบจำลอง
อยากคุยเรื่องเชนของคุณ ติดต่อเราได้
เกี่ยวกับผู้เขียน
ฟิล์ม — วิสิฏฐ์ ครับ ทำธุรกิจเป็นหลัก แต่ยังลงมือทำ BA เองอยู่บ่อยกว่าที่ควร และเขียนโค้ดได้ประปรายทั้งหน้าบ้านหลังบ้าน มีธุรกิจเล็ก ๆ อยู่สองสามบริษัท ติดตามวงการเทคโนโลยีและธุรกิจแบบคลั่งไคล้ ทั้งในไทยและต่างประเทศ นอกเวลางานชอบฟิสิกส์ ดาราศาสตร์ งาน DIY และเรื่องเน็ตเวิร์ก เปิดเพลงฟังตลอดเวลาแต่ร้องไม่เป็น ชอบเล่นดนตรีทั้งที่เล่นได้ไม่ค่อยดี เล่นกีฬาหลายอย่าง โดยเฉพาะกีฬาที่ใช้แร็กเกต ไม่ได้ชอบเที่ยวเท่าไร แต่ชอบพามิ้นท์ไปเที่ยวที่ต่าง ๆ ทั่วโลก เป็นคนกลัว เอ้ย รักเมีย เสียอยู่อย่างเดียวคือแทบไม่เล่นเกม
เขียนร่วมกับ Claude Opus 5