บทความ
โรงงานที่จ่ายค่าไฟแพงกว่าที่ควร เพราะไม่รู้ว่าพีคจะมาตอนไหน
ค่าไฟฟ้าอุตสาหกรรมไม่ได้คิดจากหน่วยที่ใช้อย่างเดียว แต่คิดจากนาทีที่ใช้มากที่สุดด้วย
เผยแพร่
คำถามที่ผู้จัดการโรงงานหลายคนตอบไม่ได้ทันที คือ เดือนที่แล้วค่าความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุดของโรงงานเกิดขึ้นวันไหน เวลาใด และตอนนั้นเครื่องจักรตัวไหนเดินพร้อมกันบ้าง
คำถามนี้สำคัญ เพราะโครงสร้างค่าไฟฟ้าสำหรับผู้ใช้ไฟรายใหญ่ไม่ได้คิดจากจำนวนหน่วยที่ใช้ทั้งเดือนอย่างเดียว แต่คิดค่าความต้องการพลังไฟฟ้าจากช่วงเวลาที่ใช้สูงสุดในเดือนนั้นด้วย
แปลว่าสิบห้านาทีเดียวในเดือน สามารถกำหนดค่าใช้จ่ายก้อนหนึ่งของทั้งเดือนได้ และสิบห้านาทีนั้นมักเกิดจากการที่เครื่องจักรหลายตัวบังเอิญเริ่มทำงานพร้อมกัน ไม่ใช่จากการผลิตที่มากขึ้นจริง
ข้อมูลที่มี กับข้อมูลที่ใช้
มิเตอร์ไฟฟ้าสมัยใหม่บันทึกค่าเป็นช่วงสั้น ๆ อยู่แล้ว โรงงานจำนวนมากมีข้อมูลนี้ แต่ใช้เพียงเพื่อตรวจสอบใบแจ้งหนี้ ไม่ได้ใช้เพื่อตัดสินใจอะไร
สิ่งที่ทำได้เมื่อเอาข้อมูลนี้มาต่อกับตารางการผลิต คือการเห็นว่าพีคเกิดจากอะไรจริง ๆ บ่อยครั้งคำตอบธรรมดามาก เช่น เครื่องอัดอากาศเริ่มทำงานตอนแปดโมงพร้อมกับระบบปรับอากาศสำนักงานและเตาอบสองตัว ทั้งที่เตาอบเลื่อนไปแปดโมงครึ่งได้โดยไม่กระทบแผนผลิตเลย
การพยากรณ์ช่วยอะไร
รู้ก่อนว่ากำลังจะชนเพดาน แบบจำลองที่เรียนรู้จากรูปแบบการใช้ไฟในอดีต ประกอบกับตารางผลิตของวันนั้นและอุณหภูมิภายนอก สามารถประเมินได้ว่าอีกครึ่งชั่วโมงข้างหน้าโหลดจะขึ้นถึงระดับใด นั่นคือเวลาพอที่จะเลื่อนการเดินเครื่องบางตัว
วางแผนการผลิตโดยคิดค่าไฟเข้าไปด้วย เมื่อรู้ว่าช่วงเวลาใดของวันมีค่าไฟต่างกัน และรู้ว่างานชิ้นไหนกินไฟมาก การจัดคิวงานก็กลายเป็นการตัดสินใจที่มีมิติเรื่องต้นทุนพลังงานอยู่ด้วย ไม่ใช่แค่มิติเรื่องเวลา
ตรวจจับความผิดปกติ มอเตอร์ที่เริ่มกินไฟมากกว่าปกติที่โหลดเท่าเดิม มักกำลังจะเสีย ข้อมูลการใช้ไฟจึงเป็นสัญญาณเตือนการบำรุงรักษาที่ได้มาฟรี โดยไม่ต้องติดเซนเซอร์เพิ่ม
ข้อควรระวัง
การพยากรณ์โหลดเป็นงานที่แบบจำลองทำได้ดี แต่มันจะดีแค่ไหนขึ้นกับว่าตัวแปรที่ป้อนเข้าไปสะท้อนความจริงแค่ไหน
โรงงานที่ตารางการผลิตจริงต่างจากตารางในระบบเป็นประจำ จะได้แบบจำลองที่พยากรณ์ตารางในระบบได้แม่นแต่พยากรณ์โรงงานไม่ได้ ปัญหานี้แก้ที่กระบวนการ ไม่ได้แก้ที่แบบจำลอง
และการลดพีคมีขอบเขตของมัน ถ้าโรงงานเดินเต็มกำลังตลอดเวลาอยู่แล้ว ก็ไม่มีอะไรให้เลื่อน คำตอบในกรณีนั้นอาจเป็นเรื่องการลงทุนอุปกรณ์หรือการผลิตไฟใช้เอง ซึ่งเป็นคนละโจทย์
ทางเริ่มที่ตรงไปตรงมา
เชื่อมข้อมูลมิเตอร์เข้ากับระบบที่เก็บย้อนหลังได้ แล้วทำสิ่งง่ายที่สุดก่อน คือหาว่าพีคสิบครั้งล่าสุดเกิดตอนไหนและเพราะอะไร
การวิเคราะห์นี้ทำได้ภายในไม่กี่สัปดาห์ และในหลายกรณีมันจ่ายค่าตัวเองคืนก่อนที่จะมีการพูดถึงแบบจำลองใด ๆ
ที่ GIPSIC เราทำส่วนไหน
เราทำงานทั้งฝั่งอุปกรณ์และฝั่งระบบ ตั้งแต่การอ่านค่าจากมิเตอร์และเซนเซอร์หน้างาน ไปจนถึงระบบที่เก็บข้อมูลระยะยาวและหน้าจอที่วิศวกรใช้ได้จริง เราเป็นพาร์ตเนอร์ของ Google Cloud และ Microsoft Solutions Partner สำหรับส่วนที่ต้องรันบนคลาวด์
สิ่งที่เรามักเสนอในโครงการแรกคือขอบเขตที่เล็กกว่าที่ลูกค้าตั้งใจไว้ เพราะการพิสูจน์ว่าข้อมูลเชื่อถือได้ก่อน มีค่ามากกว่าการสร้างระบบใหญ่บนข้อมูลที่ยังไม่มีใครตรวจ
อยากคุยเรื่องพลังงานในโรงงานของคุณ ติดต่อเราได้
เกี่ยวกับผู้เขียน
ฟิล์ม — วิสิฏฐ์ ครับ ทำธุรกิจเป็นหลัก แต่ยังลงมือทำ BA เองอยู่บ่อยกว่าที่ควร และเขียนโค้ดได้ประปรายทั้งหน้าบ้านหลังบ้าน มีธุรกิจเล็ก ๆ อยู่สองสามบริษัท ติดตามวงการเทคโนโลยีและธุรกิจแบบคลั่งไคล้ ทั้งในไทยและต่างประเทศ นอกเวลางานชอบฟิสิกส์ ดาราศาสตร์ งาน DIY และเรื่องเน็ตเวิร์ก เปิดเพลงฟังตลอดเวลาแต่ร้องไม่เป็น ชอบเล่นดนตรีทั้งที่เล่นได้ไม่ค่อยดี เล่นกีฬาหลายอย่าง โดยเฉพาะกีฬาที่ใช้แร็กเกต ไม่ได้ชอบเที่ยวเท่าไร แต่ชอบพามิ้นท์ไปเที่ยวที่ต่าง ๆ ทั่วโลก เป็นคนกลัว เอ้ย รักเมีย เสียอยู่อย่างเดียวคือแทบไม่เล่นเกม
เขียนร่วมกับ Claude Opus 5